SIAMZONE.COM

จุลศักราช 1251 (พ.ศ. 2432) รัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

4 เดือนหลังจากเสด็จประพาสหัวเมืองพัทลุง วิถีชีวิตของชาวบ้านลุ่มทะเลสาบสงขลายังคงหลงใหลในมนต์แห่งมหรสพศิลปพื้นบ้านที่สืบทอดกันมาหลายต่อหลายชั่วคน นั่นคือ หนังตะลุง มีคณะหนังตะลุงหลายคณะเกิดขึ้นรอบๆ ดินแดนทะเลสาบสงขวาและจังหวัดใกล้เคียง

แต่ละคณะต่างมีวิถีทางในการเล่นหนังตะลุงต่างกันไป บ้างเลือกสืบทอดรูปแบบของขนบดั้งเดิมที่เคยมีมา บ้างเริ่มมีการดัดแปลงแตกต่างไปออกไปจากขนบเดิม โดยหวังว่าจะทำให้สามารถไปช่วงชิงชัยชนะเหนือหนังคู่แข่งเมื่อถูกจัดลงสนามแข่งขัน

ครูฉาย เป็น 1 ในครูหนังตะลุงเฒ่าผู้ยืนหยัดเจตนารมณ์อันแน่วแน่ในการสืบทอดงานหนังตะลุงดั้งเดิม ครูฉายมีตัวหนังตะลุงเอกที่เป็นตัวตลก และเป็นตัวชูโรงประจำคณะ ซึ่งได้รับมรดกสืบทอดกันมาจากบรรพบุรุษรุ่นก่อน ซึ่งเป็นนายหนังตะลุงเช่นกัน

ในขณะที่คนทั่วไปเรียกตัวหนังนี้อย่างสนิมสนมว่าไอ้แก แต่ครูฉายกลับให้ความเคารพรักและเทิดทูนตัวหนังตัวนี้อย่างสูง โดยเรียกอย่างยกย่องว่าครูแก

วิจิตร หลานชายวัย 10 ขวบเศษของครูฉาย ได้ยินเสียงร่ำลือเอ่ยถึงความขลังและฤทธิ์เดชของตัวหนัง ไอ้แก มาตั้งแต่จำความได้ เมื่อไอ้แกถูกนำไปเก็บในห้องเก็บตัวหนัง รวมกลุ่มกับตัวหนังตัวตลก เผลอเมื่อใดมันก็จะลุกขึ้นเดินเหินแอบไปยืนปร๋ออยู่กับตัวหนังตัวนางตัวหนึ่งของครูฉาย

เมื่อไม่อาจอดกลั้นความสงสัยไว้ได้ วิจิตรได้เอ่ยปากถามเรื่องนี้จากครูฉาย ครูฉายครุ่นคิดอยู่พักใหญ่ จึงตัดสินใจเล่าเรื่องนี้ให้หลานรักฟัง

จุลศักราช 1186 (พ.ศ. 2367) รัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว

นายแกเป็นเด็กหนุ่มที่สืบทอดวิชาการเล่นหนังตะลุงจากพ่อ เขากลายเป็นนายหนังตะลุงฝีมือดี มีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วภาคใต้ แต่ความชื่นชมต่อการแสดงหนังตะลุงของเขาจากใครๆ ไหนจะเท่าจากพยอม ลูกสาวผู้มีฐานะ

ความรักของนายแกกับพยอมพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว แต่รักของทั้งคู่ก็มีอุปสรรค เมื่อถูกกีดกันจากพ่อของพยอมที่ประกาศว่าไม่ต้องการให้ลูกสาวไปอยู่กินกับคนเล่นหนังตะลุง ซึ่งเป็นพวกเต้นกินรำกิน

พยอม ผู้มีจิตใจแน่วแน่ในความรักกลับประกาศก้องว่าเมื่อคนๆ นั้นเป็นชายที่เธอรักแล้ว ต่อให้เขาจะเป็นใคร ทำอะไร เขาก็คือคนสำคัญสำหรับเธอเสมอ พยอมตัดสินใจหนีออกจากบ้านไปหาแก และใช้ชีวิตร่วมกันในที่ซึ่งพ่อของเธอจะตามไปไม่พบ

แต่พ่อของพยอมก็ไม่ลดละ สั่งสมัครพรรคพวกพลิกแผ่นดินตามล่า เมื่อพยอมถูกนำตัวกลับบ้าน พ่อพยอมจับเธอล่ามโซ่ตีตรวน ชีวิตมีแต่อมทุกข์ ในที่สุดพยอมตัดสินใจฆ่าตัวตาย เพื่อหนีการถูกบังคับแต่งงานกับผู้ชายที่ไม่ได้รัก

แกรู้ข่าวการตายของพยอมด้วยความโศกเศร้า เขาตรงมางานศพหญิงคนรักด้วยหวังจะเห็นหน้าเป็นครั้งสุดท้าย แต่ก็ถูกกีดกันอย่างเคย

ดึกสงัดในค่ำคืนที่ศพ พยอมถูกนำไปฝังที่ป่าช้า ตามธรรมเนียมโบราณ ผีตายโหงจะไม่มีการเผา แกถือเสียมไปที่หลุมศพ ขุดศพขึ้นมา ดูหน้าหญิงคนรักให้เต็มตา กรีดผ้าห่อศพที่ปลายเท้า และกระซิบบอกว่า

"มาเถอะ ไปอยู่กับพี่ด้วยกัน"